Geld voor gisteren?

Waarom blijven we vooral geld uitgeven aan gisteren? Omdat we gisteren kennen? Omdat we de leveranciers kennen? Omdat het vertrouwd voelt?

Ons (westerse) defensie model van de laatste decennia is gebaseerd op een klein aantal buitengewoon capabele, maar ook verrekte dure platformen. Op gisteren inderdaad. Geconfronteerd met een massale, georganiseerde aanval met goedkope, effectieve, autonome, onbemenste systemen, heeft die geavanceerde technologie geen goed antwoord. Jullie herinneren jullie vast nog de aanval met drones uit containers op Russische bommenwerpers.

Het meest recente voorbeeld: de oorlog tegen Iran. De kapitale wapensystemen deden hun best; meer dan 13.000 doelen in Iran geraakt, ongeveer een derde van de Iraanse luchtverdediging en meer dan 60 procent van de raketlanceerinstallaties vernietigd. De kosten van de aanvallen liepen op tot twee miljard dollar per dag.

Het resultaat? Iran sloot op 11 maart 2026 de Straat van Hormuz af. Met goedkope drones.

Ergens gaat er dus wat mis met al die loeidure wapensystemen. Ergens missen we een afslag in de kosten/baten afweging. Want de oplossingen zijn er. Goedkope, effectieve, autonome, onbemenste systemen bestaan. Maar die moeten wel continue ge-updated worden. Dat is een model dat ook niet past in het klassieke denken. We voeren de Leopard 1 in en hebben dan 25 jaar om de Leopard 2 te ontwikkelen.

Aan de slag dus. Niet met de aanschaf van 10.000 drones voor in het magazijn. Die zijn over 6 maanden obsolete. Maar met een schaalbare productiecapaciteit waarbij de overheid niet betaald voor ijzer in het magazijn , maar voor beschikbaarheid van een supply chain en productiecapaciteit die die goedkope, effectieve, autonome, onbemenste systemen levert wanneer ze nodig zijn. Dat vereist inderdaad de strategisch denkende overheid die Daan noemt. Ik houd mijn adem niet in.